Takipçi Satın Alınca Reklam Etiketi Gerekir mi? Kılavuz Ne Diyor

Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulunun "Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz" metninde takipçi satın almaya ilişkin adı geçen bir hüküm yer almıyor; kılavuz, satın alınan takipçiyi kendi başına "reklam" olarak tanımlamıyor. Kılavuzun konusu, reklam verenden para, ücretsiz ya da indirimli ürün gibi bir fayda sağlanan paylaşımların açıkça reklam olarak işaretlenmesidir. Bu nedenle soru "takipçi aldım, reklam etiketi koymalı mıyım" değil, "paylaşımım bir reklam verenle ticari ilişki içeriyor mu" sorusudur.

Hızlı sıra şudur: (1) Paylaşımın bir reklam verenden sağlanan fayda karşılığında yapılıp yapılmadığını belirleyin. (2) Fayda varsa kılavuzun mecraya göre saydığı etiket ya da açıklamalardan birini ilk bakışta görülecek biçimde ekleyin. (3) Takipçi veya etkileşim hizmeti kullanıyorsanız bunu reklam etiketinden ayrı bir konu olarak ele alın; platformun kendi kurallarını okuyun, kılavuzun 6 ncı maddesindeki yükümlülükleri ve 6502 sayılı Kanun'un örtülü reklam hükmünü göz önünde tutun.

Bu yazı, Ticaret Bakanlığının tüketici sayfalarında yayımlanan kılavuz metni, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ilgili maddeleri ve Bakanlığın "Reklam Kuruluna Nasıl Başvurulur?" sayfası esas alınarak hazırlanmıştır. Bu yazı hukuki veya mali tavsiye değildir; somut bir durum için resmî metin ve gerekirse bir hukukçu görüşü esas alınmalıdır. YouTube özelinde reklam ibaresi sorusuna odaklanan sponsorlu video ve reklam ibaresi rehberi de bu konunun tamamlayıcısıdır.

Kısa Cevap: Kılavuz Satın Alınan Takipçiyi Düzenliyor mu?

Kılavuzun metni on üç maddeden oluşur ve okunan resmî metinde "takipçi", "beğeni", "etkileşim satın alma" gibi ifadeler geçmez. Kılavuzun odağı, sosyal medya etkileyicisinin bir reklam verenle kurduğu ticari ilişkinin tüketiciden gizlenmemesidir. Kılavuzun 5 inci maddesi, sosyal medya etkileyicisi aracılığıyla yapılan reklamların "açık ve anlaşılır şekilde ifade edilmesi ve ayırt edilebilir olması" gerektiğini ve sosyal medyada da örtülü reklamın yasak olduğunu söyler.

Dolayısıyla bir hesabın takipçi hizmeti satın alması, kılavuzun diliyle bir "paylaşım" değildir; ortada reklam verenden fayda sağlanan bir paylaşım yoksa kılavuzun etiket hükümleri doğrudan devreye girmez. Buna karşılık kılavuzun 6 ncı maddesinin (g) bendi, etkileyicinin "sosyal medya aracılığıyla bir mal ve/veya hizmet hakkında iletişim kurmak için sistematik olarak sahte veya var olmayan kimlikleri toplu olarak" oluşturamayacağını ve kullanamayacağını belirtir. Bu bent, satın alma eyleminin adını anmaz; bir ürün veya hizmet hakkında iletişim amacıyla sahte kimliklerin sistematik ve toplu kullanımını konu alır. Bu iki konu birbirine karıştırılmamalıdır.

Takipox gibi sosyal medya büyütme hizmeti sunan bir sitenin bakış açısıyla özet şudur: takipçi paketi bir profil güveni ve başlangıç tabanı aracıdır, bir reklam ilişkisi kurmaz; ancak hesabınızda bir markayla ücretli iş birliği yapıyorsanız o paylaşımdaki reklam etiketi yükümlülüğü takipçi sayınızdan bağımsız olarak sürer. Ana sayfada sunulan hizmetler Instagram, YouTube, TikTok, Twitter (X) ve Facebook kategorilerinde gruplanır; detay için Takipox ana sayfasına bakılabilir.

Kılavuz Nedir, Kimi Kapsar ve Neye Dayanır?

Kılavuzun 1 inci maddesine göre amaç, sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan ticari reklam ve ticari uygulamalar hakkında reklam verenlere, mecra kuruluşlarına ve "reklamcılık ile ilgili tüm kişi, kurum ve kuruluşlara yol göstermektir". 2 nci madde kapsamı "sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan tüketiciye yönelik her türlü ticari reklam ile ticari uygulama" olarak çizer.

Dayanak maddesi (3 üncü madde) kılavuzun 6502 sayılı Kanun'un 61, 62, 63 ve 84 üncü maddelerine, 29232 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'ne ve Reklam Kurulunun 309 sayılı toplantısında alınan karara dayandığını belirtir. Yürürlük maddesi (13 üncü madde) ise kılavuzun Kurul kararı ile yürürlüğe girdiğini söyler.

Aşağıdaki tablo, kılavuzun madde başlıklarını ve her maddenin konusunu resmî metindeki sırayla özetler. Tablo bir özet olup resmî metnin yerine geçmez.

Sosyal Medya Etkileyicisi Kime Denir?

Kılavuzun 4 üncü maddesi "sosyal medya etkileyicisi" tanımını şöyle yapar: "Sosyal medya hesabı üzerinden kendisine veya reklam verene ait bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla pazarlama iletişiminde bulunan kişi". Tanımda bir takipçi eşiği yer almaz; okunan resmî metinde "şu kadar takipçiden sonra etkileyici sayılırsınız" gibi bir sayı belirtilmiyor.

Bu tanımın iki önemli sonucu vardır. Birincisi, takipçi sayısı küçük bir hesap da bir ürünün satışını sağlamak amacıyla pazarlama iletişiminde bulunuyorsa tanımın kapsamına girebilir. İkincisi, tanım "kendisine ... ait bir mal veya hizmet" ifadesini de içerir; yani yalnız başkası adına reklam yapan değil, kendi ürününü sosyal medya hesabı üzerinden tanıtan kişi de tanımın sözcükleri içinde yer alır. Bu ikinci noktanın etiket yükümlülüğüyle nasıl birleştiği aşağıda, etiket bölümünde ayrıca ele alınır.

Aynı maddede "sosyal medya" kavramı 5651 sayılı Kanun'a atıfla, kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü ve ses gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanır. Kılavuzun metninde Instagram, Facebook, Twitter, YouTube, Instagram TV, Snapchat ve Instagram hikâyeleri örnek olarak anılır; TikTok adı okunan metinde geçmez, ancak madde başlıkları mecra türüne göre (video, fotoğraf ve mesaj, podcast, kısa süreli içerik) kurulduğu için uygulama, paylaşımın türüne bakılarak yapılır.

Reklam İbaresi Ne Zaman ve Nasıl Zorunlu?

Kılavuzun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası yükümlülüğün tetikleyicisini açıkça yazar: "Reklam verenden maddi kazanç ve/veya ücretsiz ya da indirimli mal veya hizmet gibi faydaların sağlandığı paylaşımlarda" etkileyici bu durumu, platforma bağlı olarak 7, 8, 9 ve 10 uncu maddelerdeki ifadelerden en az biriyle açıkça belirtmek zorundadır. Kısacası belirleyici olan, bir reklam verenden fayda sağlanmasıdır; ödeme yapılmış olması şart değildir, ücretsiz veya indirimli ürün de faydadır.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası etiketin nasıl görünmesi gerektiğini dört koşulla sayar: etiket paylaşımdaki renklerden ve arka fondan ayırt edilebilir ve kolay okunur büyüklükte olmalı; tüketici paylaşımla ilk karşılaştığında başka bir şey yapmasına gerek kalmadan reklam olduğunu anlayabilmeli; başka etiketler varsa bunlar arasında görünür olmalı; mecranın arayüzü ve teknik özellikleri dikkate alınarak ilk bakışta fark edilmeli.

Tablodaki ifadeler kılavuzdaki listelerden seçilmiş örneklerdir; tam liste için resmî metne bakılmalıdır. Dikkat çeken bir ayrıntı, 8 ve 10 uncu maddelerde etiketin tek başına değil, reklam verene ilişkin ad, marka veya ticaret unvanı gibi tanıtıcı bilgilerden biriyle birlikte kullanılmasının istenmesidir. Yani yalnızca "#reklam" yazıp markayı anmamak, metnin istediği biçimi karşılamayabilir.

Kendi ürününü tanıtan işletme hesabı açısından ise durum farklıdır: 5 inci maddenin ikinci fıkrası "reklam verenden" fayda sağlanan paylaşımları anar. Kendi ürününü kendi hesabında tanıtan bir işletmenin paylaşımında reklam veren ile hesap sahibi aynı kişidir ve bu tür bir paylaşımın zaten markanın kendi hesabından yapıldığı anlaşılır. Okunan resmî metinde bu duruma özel ayrı bir etiket hükmü belirtilmiyor; tereddüt varsa resmî metin ve Bakanlık açıklamaları esas alınmalıdır.

Örtülü Reklam Nedir? 6502 Sayılı Kanun'un 61 inci Maddesi

Kılavuzun "örtülü reklam" yasağı doğrudan Kanun'dan gelir. 6502 sayılı Kanun'un 61 inci maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir: "Reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve programlarda, mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka, logo veya diğer ayırt edici şekil veya ifadelerle ticari unvan veya işletme adlarının reklam yapmak amacıyla yer alması ve tanıtıcı mahiyette sunulması örtülü reklam olarak kabul edilir. Her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılması yasaktır."

Aynı maddenin birinci fıkrası ticari reklamı tanımlar: ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle bağlantılı olarak; bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurular. Altıncı fıkra ise reklam verenlerin ticari reklamlarında yer alan iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlü olduğunu söyler.

Bu tanımlar takipçi sorusuyla şöyle birleşir: bir takipçi paketi, bir paylaşımın içinde bir markanın adını, logosunu veya ürününü tanıtıcı biçimde sunmaz; dolayısıyla Kanun'daki örtülü reklam tanımının sözcükleriyle örtüşen bir eylem değildir. Örtülü reklam sorusu, paylaşımın kendisinde bir marka tanıtımı olup olmadığına ve bunun açıkça reklam olarak belirtilip belirtilmediğine bakar. Takipçi sayısının yüksek ya da düşük olması bu soruyu değiştirmez.

Bakanlığın "Reklam Kuruluna Nasıl Başvurulur?" sayfası da aynı çerçeveyi özetler: ticari reklamların mevzuat hükümlerine uygun olması, reklam olduğunun açıkça belli olması ve özel düzenlemesi bulunan mal veya hizmetlerin reklamlarının ilgili mevzuata uygun olması gerektiği belirtilir. Sayfaya göre bu kurallar hangi sektöre ait olursa olsun TV, radyo, gazete, dergi, internet, broşür ve açık hava gibi her türlü mecrada yayımlanan ticari reklamlar için geçerlidir.

Etkileyicinin Yükümlülükleri: Kılavuzun 6 ncı Maddesi

Kılavuzun 6 ncı maddesi, etkileyicinin yapamayacağı yedi davranışı sayar. Takipçi ve etkileşim konusuyla en çok ilişkilendirilen bent (g) bendidir, ancak diğer bentler de bir hesabın kendini nasıl sunduğuyla doğrudan ilgilidir. Aşağıdaki tablo bentleri resmî metindeki anlamıyla özetler.

(g) bendinin metni dikkatle okunmalıdır. Bent üç unsuru birlikte anar: amaç "bir mal ve/veya hizmet hakkında iletişim kurmak", yöntem "sistematik olarak" ve konu "sahte veya var olmayan kimlikleri toplu olarak oluşturmak ve/veya kullanmak". Okunan resmî metinde bu bendin takipçi sayısıyla, takipçi paketleriyle veya etkileşim hizmetleriyle nasıl ilişkilendirileceğine dair bir açıklama belirtilmiyor. Bu nedenle bu yazı bentten bir yasak ya da serbestlik sonucu çıkarmaz; bentle ilgili somut bir soru için Bakanlık ve gerekirse hukukçu görüşü esas alınmalıdır.

Pratik açıdan kılavuzun ruhu açıktır: bir ürün veya hizmet hakkında tüketiciye ulaşan iletişim dürüst olmalı ve tüketici kimin kimden ne aldığını anlayabilmelidir. Bu yaklaşım, ürün hakkında yorum veya tanıklık üretirken özellikle önem kazanır. Takipçi paketinin rolü ise farklıdır; bir ürün hakkında konuşan kimlikler üretmez, profilin başlangıç tabanını oluşturur.

Takipçi Satın Almak ile Reklam Etiketi Arasındaki Ayrım

Pek çok okurun kafasındaki soru, takipçi satın aldıktan sonra profilin "reklamlı" sayılıp sayılmayacağıdır. Okunan resmî metinlere göre bu iki konu farklı eksenlerde durur. Reklam etiketi, paylaşım düzeyinde bir yükümlülüktür: belirli bir paylaşımda reklam verenden sağlanan bir fayda varsa o paylaşım işaretlenir. Takipçi hizmeti ise hesap düzeyinde bir tercihtir ve okunan kılavuz metninde ayrıca düzenlenmez.

Bir örnekle düşünmek ayrımı netleştirir. Bir kozmetik markası, bir içerik üreticisine ürün gönderiyor ve üretici bu ürünü Instagram'da paylaşıyor. Bu paylaşımda üreticinin takipçi sayısı ister bin ister yüz bin olsun, kılavuzun 8 inci maddesindeki etiketlerden biri marka adıyla birlikte kullanılmalıdır. Başka bir örnekte aynı üretici, profilinin daha güvenilir görünmesi için bir takipçi paketi sipariş ediyor ve herhangi bir markayla iş birliği yapmıyor. Bu durumda okunan kılavuzda paket siparişi için öngörülmüş bir etiket yoktur; çünkü ortada reklam verenden fayda sağlanan bir paylaşım bulunmaz.

Üçüncü bir örnek ayrımın sınırını gösterir: üretici bir markayla iş birliği yapıyor ve marka, iş birliğinin parçası olarak üreticinin hesabına takipçi veya etkileşim desteği sağlıyor. Bu senaryoda "reklam verenden ücretsiz ya da indirimli hizmet gibi bir fayda" sağlanmış olabilir; böyle bir faydanın etiket yükümlülüğünü nasıl etkileyeceği resmî metinde örnek olarak belirtilmiyor, ancak 5 inci maddedeki genel ilke (fayda varsa açıkça belirt) burada yol gösterir. Şüphe durumunda paylaşımı açıkça işaretlemek, kılavuzun amacıyla uyumlu bir tercihtir.

Okurların sık sorduğu diğer soru, takipçi satın almanın kendisinin bir yasak olup olmadığıdır. Bu, reklam mevzuatından çok platformların kendi kullanım koşullarıyla ilgilidir. TikTok bağlamındaki resmî kuralların nasıl okunduğunu TikTok'ta sahte etkileşim kuralını anlatan yazı ayrıntılı ele alır. Hizmet seçeneklerini tek yerde görmek isteyenler için takipçi satın al hizmetlerini platformlara göre gruplayan Takipox ana sayfası başlangıç noktasıdır; orada güncel paketler ve sipariş durumu hizmet sayfalarında gösterilir.

Marka ve İşletme Hesapları İçin Ne Anlama Gelir?

Kılavuz yalnız etkileyiciye değil, reklam verene de yükümlülük yazar. 11 inci maddeye göre reklam veren; etkileyicileri kılavuz hakkında bilgilendirmek, onların 6502 sayılı Kanun, Yönetmelik ve kılavuz dahil ilgili mevzuata uymasını istemek, etkileyicinin üçüncü kişileri kullanmasına izin verdiği durumlarda bu kişilerin de aynı yükümlülüklere uyması gerektiğine dikkat çekmek ve etkileyicilerin yükümlülüklerini yerine getirmesi için çaba göstermek ve ihlallere karşı önlem almakla sorumludur.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, reklam verenin "etkileyicinin kendi sorumluluğu" gerekçesiyle bu yükümlülüklerden kaçınamayacağını söyler. Üçüncü fıkra ise reklam veren bu yükümlülüklere uygun hareket ettiğini ispatlarsa, etkileyicilerin kurallara uymasını sağlamak için kendisinden makul olarak beklenebilecek çabayı gösterdiğinin kabul edileceğini belirtir. Bu nedenle iş birliği yapan markalar için yazılı bir bilgilendirme ve sözleşmede etiket kuralına yer vermek pratik bir kayıt aracıdır.

12 nci madde ise reklam verenlerin ve mecra kuruluşu olarak sosyal medya etkileyicilerinin her birinin kılavuza uyum konusunda ayrı ayrı sorumlu olduğunu belirtir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre uygun olmayan reklamın sonradan düzeltilmesi veya telafi edilmesi, tespit edilen aykırılığa ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Üçüncü fıkra ise kılavuzun Kanun'a ve Yönetmeliğin örtülü reklam hükümlerine aykırı yorumlanamayacağını söyler.

Marka hesapları açısından takipçi sorusu da bu çerçevede okunabilir: kılavuz, markanın kendi hesabındaki takipçi sayısı hakkında bir hüküm içermez; markanın asıl yükümlülüğü, iş birliği yaptığı etkileyicilerin paylaşımlarının açıkça reklam olarak işaretlenmesini sağlamaktır. Kanun'un 61 inci maddesinin altıncı fıkrası ise reklamdaki iddiaların doğruluğunu ispat yükünü reklam verene yükler; bir reklamda "şu kadar kişi bizi takip ediyor" gibi bir sayı iddiası kullanılacaksa bu iddianın da bu çerçevede değerlendirileceği unutulmamalıdır.

Adım Adım Kontrol Listesi: Paylaşımdan Önce

Aşağıdaki liste, bir paylaşımı yayınlamadan önce kılavuzun ana hükümlerine göre gözden geçirmek için hazırlanmıştır. Liste resmî metindeki maddelerden türetilmiştir ve hukuki görüşün yerine geçmez.

1. Fayda sorusu: Bu paylaşım için bir reklam verenden para, ücretsiz ürün, indirimli ürün ya da başka bir fayda sağlandı mı? Cevap evetse etiket zorunludur (Madde 5/2).
2. Mecra sorusu: Paylaşım video, canlı yayın, fotoğraf veya mesaj, podcast ya da kısa süreli içerik mi? Etiketin biçimi ve konumu mecraya göre değişir (Madde 7 ile 10).
3. Marka adı: Fotoğraf, mesaj ve hikâye paylaşımlarında etiket reklam verenin adı, markası veya unvanıyla birlikte kullanıldı mı? (Madde 8 ve 10)
4. Görünürlük: Etiket arka plandan ayırt ediliyor, kolay okunuyor ve "daha fazla" alanına gizlenmeden ilk bakışta görülüyor mu? (Madde 5/3 ve Madde 7)
5. Deneyim: Ürünü gerçekten deneyimlemeden deneyimlemiş gibi bir anlatım var mı? (Madde 6/a)
6. Hediye: Hediye ürün satın alınmış gibi anlatılıyor mu? (Madde 6/d)
7. Filtre: Ürün görüntüsünde efekt veya filtre varsa açıkça yazıldı mı? (Madde 6/f)
8. Sağlık ve bilimsel iddia: Sağlık beyanı veya dayanaksız test iddiası var mı? (Madde 6/b ve c)
9. Kimlik dürüstlüğü: Ürün hakkındaki iletişimde sahte veya var olmayan kimliklerle sistematik ve toplu yorum ya da tanıklık üretiliyor mu? (Madde 6/g)
10. Kayıt: İş birliği yazışmaları, sözleşme ve paylaşımın ekran görüntüsü saklandı mı? Reklam veren açısından 11 inci maddedeki çabanın ispatı bu kayıtlarla kolaylaşır.

Takipçi veya etkileşim hizmeti kullanan bir hesap için ek iki adım önerilir: hizmetin hangi platformda hangi kurallara tabi olduğunu o platformun resmî yardım sayfasından okumak ve siparişin profil tabanına yönelik bir tercih olduğunu, herhangi bir paylaşımdaki reklam ilişkisinin yerine geçmediğini akılda tutmak.

Sık Yapılan Hatalar

Kılavuzla ilgili yaygın yanlış anlamaların çoğu, takipçi sayısı ile reklam yükümlülüğünün birbirine bağlanmasından doğar. Aşağıdaki tablo bu hataları ve resmî metne göre doğru yaklaşımı gösterir.

Bir başka sık hata, kılavuzu yalnızca büyük hesaplar için yazılmış sanmaktır. Tanım maddesi bir hacim ölçütü koymaz; belirleyici olan pazarlama iletişimi amacıdır. Benzer biçimde, kılavuzun yalnız Instagram için geçerli olduğu da yanlış bir varsayımdır; metin mecra türlerine göre kurgulanmıştır.

Takipox'ta Hangi Paket Bu Duruma Uyar?

Bu yazının konusu bir reklam yükümlülüğü sorusu olduğu için tek bir "doğru paket" yoktur; seçim, hesabın hangi platformda olduğuna ve neye ihtiyaç duyduğuna bağlıdır. sosyal medya büyütme hizmetleri Instagram, YouTube, TikTok, Twitter (X) ve Facebook kategorilerinde sunulur. Paketin rolü profil güveni, sosyal kanıt ve başlangıç tabanı oluşturmaktır; dağıtım ve erişim ise içerik kalitesi ve izleyici ilgisiyle gelir. Bir paket, bir markayla yapılan iş birliğindeki etiket yükümlülüğünü değiştirmez.

Sipariş sürecinin temel çerçevesi şöyledir:

• Şifre istenmez; yalnız kullanıcı adı, profil, video veya gönderi linki yeterlidir.
• Hesap veya içerik sipariş süresince herkese açık olmalıdır.
• Teslim tahmini olarak 0-24 saat içinde başlar, büyük miktarlarda 24-72 saat sürebilir.
• 30 gün ücretsiz telafi vardır; başvuru sipariş numarasıyla yapılır, inceleme 48 saate kadar sürer.
• İade: başlamamış siparişte tam iade, kısmi teslimde teslim edilmeyen kısmın iadesi yapılır; talepler 24 saat içinde işleme alınır, en geç 5 iş gününde sonuçlanır, tamamlanmış siparişte iade yoktur. İletişim adresi destek@takipox.com.
• Aynı hesap veya içerik için aynı anda başka firmadan işlem önerilmez.
• Her sipariş bir TPX takip numarası taşır; destek WhatsApp ve e-posta üzerinden verilir.
• Fiyatlar KDV dahil TL olarak gösterilir; ödeme seçenekleri sipariş ekranında görünür. 18 yaş altı kullanıcılar hizmetlerden yararlanamaz.

Fatura türü gibi bu çerçevede yer almayan konular burada belirtilmiyor; bu tür sorular destek ekibine iletilebilir. Güncel sipariş durumu ve fiyatlar hizmet sayfalarında gösterilir.

Platform Kuralları ve Dikkat Edilecekler

Reklam etiketi Türk mevzuatından gelen bir yükümlülüktür; buna ek olarak her sosyal medya platformunun kendi kullanım koşulları ve topluluk kuralları vardır. Platformların sahte etkileşim ve platform manipülasyonu konusundaki hükümleri her platformun resmî yardım sayfalarında yer alır ve sürüme ya da bölgeye göre değişebilir. Satın alınan etkileşim konusunda platformun kendi kuralları geçerlidir, karar sizindir. Bazı platformlar ücretli iş birliği için kendi arayüzlerinde ayrıca işaretleme araçları sunar; bu araçların kılavuzdaki görünürlük koşullarını tek başına karşılayıp karşılamadığı okunan resmî metinde belirtilmiyor.

Kaynaklar ve Doğrulama Notu

Bu yazı 27 Ekim'de okunan resmî sayfalara dayanır; arayüz, fiyat ve tarihler değişebilir. Kullanılan kaynaklar:

• Ticaret Bakanlığı, Tüketici, Mevzuat, "Tebliğ ve Kılavuzlar" sayfası ve buradan indirilen "Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz" metni (TR).
• Ticaret Bakanlığı, Tüketici, Ticari Reklamlar, "Reklam Kuruluna Nasıl Başvurulur?" sayfası (TR).
• Mevzuat Bilgi Sistemi, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun metni, 61, 62 ve 63 üncü maddeler (TR).

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'ne kılavuzun dayanak maddesindeki atıf üzerinden değinilmiştir; Yönetmelik metninin maddeleri bu yazıda ayrıca alıntılanmamıştır. Bu yazı hukuki veya mali tavsiye değildir; resmî metin ve Bakanlık duyuruları esas alınır. Şifre güvenliği konusunda Instagram takipçi siparişinde şifre sorusu ve marka iş birliğine hazırlanan hesaplar için TikTok marka iş birliği rehberi ilgili okumalardır.

Sık Sorulan Sorular

Satın alınan takipçi reklam sayılır mı?

Okunan kılavuz metninde takipçi satın almaya ilişkin adı geçen bir hüküm yoktur ve kılavuz bunu reklam olarak tanımlamaz. Kılavuzun etiket yükümlülüğü, reklam verenden fayda sağlanan paylaşımlar içindir.

Takipçi alındıktan sonra paylaşımlara #reklam yazılmalı mı?

Kılavuza göre etiket, belirli bir paylaşımda reklam verenden para, ücretsiz ya da indirimli ürün gibi bir fayda sağlandığında gerekir. Takipçi siparişi tek başına bu koşulu oluşturmaz; markayla iş birliği içeren paylaşımlar ise etiketlenmelidir.

Kılavuzda etkileyici sayılmak için takipçi eşiği var mı?

Okunan resmî metinde bir takipçi eşiği belirtilmiyor. Tanım, mal veya hizmetin satışını sağlamak ya da hedef kitleyi ikna etmek amacıyla pazarlama iletişiminde bulunan kişiye dayanır.

Kılavuzun 6/g bendi neyi yasaklar?

Bent, etkileyicinin bir mal veya hizmet hakkında iletişim kurmak için sistematik olarak sahte veya var olmayan kimlikleri toplu olarak oluşturamayacağını ve kullanamayacağını söyler. Takipçi hizmetleriyle ilişkisine dair bir açıklama okunan metinde belirtilmiyor.

Hangi reklam etiketleri kabul edilir?

Fotoğraf ve mesaj paylaşımları ile hikâyeler için kılavuz #Reklam, #Reklam/Tanıtım, #Sponsor, #İşbirliği, #Ortaklık ve "@[Reklam veren] ile işbirliği" gibi ifadeler sayar. Video ve podcast için ayrı cümle kalıpları verir.

Etiketi açıklamanın sonuna koymak yeterli mi?

Kılavuz, etiketin tüketicinin ilk bakışta, başka bir şey yapmasına gerek kalmadan fark edebileceği biçimde sunulmasını ister. Video mecralarında "daha fazla oku" alanını tıklatmayı gerektiren yerleşim kabul edilmez.

Hediye gelen ürün için de etiket gerekir mi?

Evet. 5 inci madde ücretsiz ya da indirimli mal veya hizmeti de fayda olarak sayar. 6/d bendi ayrıca hediye ürünü satın alınmış gibi gösterme yasağı getirir.

Örtülü reklam ne demek?

6502 sayılı Kanun'un 61 inci maddesine göre reklam olduğu açıkça belirtilmeden marka, logo veya işletme adının reklam amacıyla tanıtıcı biçimde sunulmasıdır. Her türlü iletişim aracında yasaktır.

Marka, etkileyicinin hatasından sorumlu olur mu?

Kılavuzun 11 inci maddesi reklam verene bilgilendirme, uyum isteme ve önlem alma yükümlülükleri yükler ve "etkileyicinin sorumluluğu" gerekçesiyle bunlardan kaçınılamayacağını söyler. 12 nci madde tarafların ayrı ayrı sorumlu olduğunu belirtir.

Etiketsiz paylaşımı sonradan düzeltmek yeterli mi?

12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre uygun olmayan reklamın sonradan düzeltilmesi veya telafi edilmesi, tespit edilen aykırılığa ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Kılavuz TikTok için de geçerli mi?

Okunan metinde TikTok adı geçmez; ancak kılavuz mecra türlerine göre kurulmuştur ve kapsamı etkileyicilerin tüketiciye yönelik her türlü ticari reklamıdır. Uygulamada paylaşımın türüne bakılır.

Takipox siparişinde şifre istenir mi?

Hayır. Yalnız kullanıcı adı veya ilgili profil, gönderi ya da video linki istenir; hesabın sipariş süresince herkese açık olması gerekir.

Reklam şikâyeti nereye yapılır?

Ticaret Bakanlığının "Reklam Kuruluna Nasıl Başvurulur?" sayfası, Reklam Kurulunun ticari reklamlara ilişkin inceleme ve denetim görevini açıklar. Güncel başvuru kanalı resmî sayfadan kontrol edilmelidir.