Twitch'te Aynı Anda Dikey ve Yatay Yayın (Dual Format) Nedir? Kimler Kullanabilir, Nasıl Açılır, İzleyiciler Dikey Yayını Nerede Görür?

Twitch'te Dual Format, aynı yayının aynı anda hem yatay (16:9) hem dikey (9:16) gönderilmesidir. Twitch'in resmî Yardım Merkezi'ne ve blog duyurusuna göre özellik tüm yayıncılara açıktır: Partner veya Affiliate olma şartı yoktur. Yalnızca sunucu taraflı ek kodlama desteği Partner'lara ve seçili Affiliate'lere tanınır. Yayın için Enhanced Broadcasting gerekir. Mobilde dikey tutan izleyici tam ekran dikey görünümü görür, telefonu yatay çeviren ise yatay görünüme geçer.

Hızlı sıra şudur: (1) OBS Studio 32.0.0 veya daha yeni bir sürüm ve Aitum Vertical eklentisi kurulur. (2) Settings > Stream altında "Enhanced Broadcasting" işaretlenir ve Additional Canvas olarak Aitum Vertical seçilir. (3) Dikey sahneler oluşturulur, yatay sahnelerle bağlanır ve önemli görseller merkezdeki güvenli alana alınır. (4) "Start Streaming" ile yayın başlatılır; kısa bir test yayınıyla telefonda Twitch uygulamasından sonuç kontrol edilir. (5) Performans sorunu varsa Twitch Inspector ve yardım sayfasındaki sorun giderme adımları kullanılır.

Twitch Dual Format Nedir? Resmî Tanım

Twitch Yardım Merkezi'ndeki "Dual Format Streaming on Twitch" makalesi özelliği şöyle tanımlar: Dual format, Twitch'e aynı anda iki sürüm gönderilmesidir. Bunlardan biri standart yatay yayın, diğeri tam ekran dikey yayındır. İzleyiciler cihazlarına uygun olanı otomatik olarak alır. Masaüstü ve TV izleyicileri her zamanki yatay yayını görür. Mobil izleyiciler telefonu dik tuttuklarında tam ekran dikey görünümü, telefonu yatay çevirdiklerinde yatay görünümü izler ve istedikleri an dokunarak görünüm değiştirebilir.

Twitch blogunda 17 Haziran tarihli "Introducing Dual Format and 2k Streaming on Twitch" duyurusunda aynı tanım yer alır: yayıncı hem yatay hem dikey formatta aynı anda yayın yapabilir, mobil izleyici mobil için düzenlenmiş tam ekran dikey görünümü, masaüstü izleyici klasik yatay formatı görür. Duyuruda ayrıca özelliğin o gün itibarıyla tüm yayıncılar için kullanıma sunulmaya başlandığı belirtilir.

Bu yazıdaki bütün çekirdek bilgiler Twitch'in kendi yardım ve blog sayfalarına dayanır. Üçüncü taraf haberlerde ve forum paylaşımlarında geçen yüzdeler, kurulum ayrıntıları ve ek kurallar, resmî sayfalarda karşılığı bulunmadıkça yazıya alınmamıştır. Bu ayrım özellikle önemlidir, çünkü özellik yeni olduğu için ilk haberlerde "sınırlı kullanıcı" veya "beta" ifadeleri dolaşmıştır. Güncel resmî makalede ise erişimin tüm yayıncılar için açık olduğu yazar.

Dual Format Neden Geliştirildi? Twitch'in Gerekçesi

Twitch blog duyurusu gerekçeyi şöyle açıklar: Twitch geleneksel olarak masaüstü ve oturma odası cihazları için yatay formatta, uzun soluklu canlı yayına dayanır. İzleme alışkanlıkları değiştikçe mobilde izleyen kitle büyümektedir. Duyuruda yeni izleyicilerin yüzde 70'inin Twitch'e mobilden geldiği bilgisi yer alır. Bu oran Twitch'in kendi blog yazısında, kendi ifadesiyle geçtiği için burada kaynağı belirtilerek aktarılır; başka bir yerden alınmış bir rakam değildir.

Duyurudaki ikinci iddia, testlere göre dikey düzenlerin mobil akışta öne çıktığı ve yayına daha fazla tıklama getirdiği yönündedir. Blog bu iddiaya bir yüzde eklemez. Dolayısıyla "tıklamalar şu kadar arttı" biçiminde bir oran resmî kaynakta bulunmaz ve bu rehberde de verilmez. Bir yayıncı için doğru okuma şudur: Twitch dikey formatı mobil keşif deneyimi için bir fırsat olarak sunuyor, ancak herhangi bir kanal için izlenme veya takipçi artışı vaadi yok.

Duyuru üç ana fayda sıralar: izleyicinin bulunduğu yerde (mobil) erişimin genişlemesi, mobil için optimize edilmiş izleme ile daha derin etkileşim ve yayıncının iki ayrı düzen üzerinde yaratıcı kontrol sahibi olması. Üçüncü maddede, dikey düzeni özelleştirerek yayın klipleri paylaşılırken ayrıca düzenleme yapma ihtiyacının azaldığı söylenir. Dual Format ile hem klipler hem kayıtlı yayınlar için yatay ve dikey sürümlerin birlikte oluşturulduğu da aynı yazıda yer alır.

Kimler Kullanabilir? Erişim ve Sunucu Taraflı Destek

Yardım makalesindeki "Who has access to dual format streaming?" sorusunun cevabı açıktır: Dual format streaming, Twitch'teki tüm yayıncılara açıktır. Partner veya Affiliate şartı bu makalede aranmaz. Aynı makalenin giriş bölümü de özelliğin tüm yayıncılar için kullanılabilir olduğunu belirtir.

Partner ve Affiliate statüsünün devreye girdiği yer, "added server-side transcode support" yani ek sunucu taraflı kodlama desteğidir. Resmî ifadeye göre bu destek Partner'lara ve seçili Affiliate'lere verilir. Tüm Partner'ların bu desteğe erişimi vardır. Seçili Affiliate'lerin desteğe sahip olup olmadığı Creator Dashboard içinde, Stream Settings sayfasındaki Advanced Broadcast Settings bölümünden kontrol edilir. Makale, kaynakların sınırlı olduğunu, her yayına bu desteğin verilemeyeceğini ve yalnızca Partner'lar için garanti edildiğini açıkça yazar.

Destek şartlara bağlı olarak sona erebilir. Resmî metinde, uzun süre etkin olmama veya Partner ya da Affiliate statüsünün kaybı gibi bazı nedenlerle Twitch'in bu ek desteği durdurabileceği söylenir. Erişim durumu her zaman Stream Settings içinden kontrol edilebilir. Destek olan bir kanalda bu avantaj, yalnızca 2k veya Dual Format ile Enhanced Broadcasting kullanılan yayınlarda geçerlidir; normal ve Enhanced Broadcasting kullanmayan yayınlarda standart transcode kuralları geçerli olmaya devam eder.

Aday kanalların sık sorduğu bir konu, Affiliate olmadan bu özelliğin açılıp açılmayacağıdır. Resmî makaleye göre Affiliate olmak gerekmez. Ancak sunucu taraflı destek açısından fark vardır. Henüz Affiliate olmayan bir kanalın nasıl başvuru alacağı ayrı bir konudur; bu konuda Twitch Affiliate davetinin neden gelmediğini anlatan rehber ayrıntılı bilgi verir.

Gerekli Yayın Yazılımı ve Sistem Gereksinimleri

Yardım makalesi "Minimum System Recommendations for Dual Format Streaming" başlığı altında asgari gereksinimleri listeler. Yayın yazılımı olarak OBS Studio 32.0.0 veya daha yenisi, Streamlabs, Streamrun, XSplit ve Meld sayılır. OBS için dikey eklenti olarak Aitum Vertical'ın son sürümü veya StreamElements belirtilir. İşletim sistemi olarak Windows 10/11 veya macOS yazılıdır. Yükleme (upload) bant genişliği için 1080p yayında asgari 12.5 Mbps gösterilir ve hız testi için speedtest.net veya fast.com önerilir.

Ekran kartı tarafında asgari liste şöyledir: NVIDIA GTX 900 serisi, GTX 1050, GTX 1060 ve GTX 1650 varyantları veya daha yenisi; AMD Radeon RX 5500 veya daha yenisi; Mac M1 veya daha yenisi. Makale, çoğu modern ekran kartının ve sistemin Dual Format yayınını kaldırabildiğini söyler. Video track sayısı için 1080p veya daha düşük çözünürlükte en fazla 4 track, 1440p yayında en fazla 5 track belirtilir.

Makalenin sonundaki "Full Dual Format System Recommendations" tablosu, sunucu taraflı destek olup olmamasına ve çözünürlüğe göre ayrı değerler verir. Destekli yayında 1080p veya altı için asgari yükleme hızı 12.5 Mbps, 1440p ile birlikte kullanımda ise 14 Mbps yazılıdır. Destek olmadan 1080p Dual Format için 13.5 Mbps, 1440p ile birlikte kullanım için 22.5 Mbps belirtilir. Desteksiz yayında ekran kartı beklentisi de yükselir: 1080p için NVIDIA GeForce RTX 3070 veya üstü ya da AMD Radeon 6700 veya üstü, 1440p için RTX 3080/3090, RTX 4070 veya üstü ya da AMD Radeon 6800 veya üstü yazılıdır. Sunucu destekli yayında video track sayısı iki olarak gösterilir (bir yatay 16:9, bir dikey 9:16); desteksiz yayında 1080p için asgari 4, azami 6, 1440p için asgari 5, azami 7 track yazılıdır.

Bu rakamlar Twitch'in kendi "asgari" değerleridir; çoklu yayın, yerel kayıt veya ek etkinlikler varsa daha yüksek gereksinim gerekebileceği makalede belirtilir. Ekran kartı ve sürücü sürümünü öğrenme yolu da resmî sayfada tarif edilir: Windows'ta görev çubuğuna sağ tıklanıp Görev Yöneticisi açılır, soldaki performans simgesinden GPU sekmesine bakılır. İşletim sistemi bilgisi için Başlat menüsü, Ayarlar, Sistem ve Hakkında yolu izlenir.

OBS ve Aitum Vertical ile Adım Adım Kurulum

Resmî makale, çoğu yayıncının OBS ile Aitum Vertical eklentisini kullandığını belirtir ve kurulumu bu kombinasyon üzerinden anlatır. Makaledeki sıra şöyledir.

1. Aitum Vertical eklentisi indirilip kurulur.
2. OBS açılır ve ayarlar yapılır. Settings > Stream bölümünde "Multitrack Video" altındaki "Enhanced Broadcasting" kutusu işaretlenir.
3. Aynı ayar penceresinde Additional Canvas olarak Aitum Vertical seçilir. Seçenek görünmüyorsa OBS kapatılıp yeniden açılır ve tekrar denenir.
4. Önerilen bir adım olarak, Aitum Vertical Dock'taki dişli simgesine tıklanıp "Backtrack runs while streaming/recording" seçeneğinin işareti kaldırılabilir. Makale bu adımı isteğe bağlı olarak sunar ve bilgisayardaki yükü azaltmaya yardımcı olduğunu söyler.
5. Üst menüden Docks altında Vertical Scenes ve Vertical Sources panelleri etkinleştirilir.
6. Dikey sahneler oluşturulur. Vertical Sources panelindeki "+" düğmesiyle mevcut sahneler, oyun yakalama, kamera ve uyarılar eklenebilir; her biri dikey tuval için ayrıca düzenlenir.
7. Dikey ve yatay sahneler bağlanır: Vertical Scenes panelinde dikey sahneye sağ tıklanır, Linked Scenes seçilir ve ilgili yatay sahneler işaretlenir. Bağlı sahneler birlikte değişir.
8. Dikey düzenin önizlemesi yapılır; kamera, katman ve uyarıların dikey çerçeveye sığdığı kontrol edilir.
9. "Start Streaming" düğmesine basılır.

Makalede özellikle vurgulanan bir ayrıntı vardır: OBS'te "Start Streaming" düğmesine basmak Dual Format yayını başlatır. Dikey tuvaldeki yeşil "Go Live" düğmesine ayrıca basmaya gerek yoktur. Yeni başlayanların sık karıştırdığı nokta budur ve resmî sayfada açıkça uyarı olarak yazılmıştır.

Bir de pratik öneri vardır: yeni başlayanlar için 2-3 sahne ile başlanması yeterlidir. Her şeyin dikey sürümünün ilk günde hazır olması gerekmez. Dikey sahnelerde sohbet katmanı eklenmemesi de resmî olarak önerilir, çünkü Twitch dikey görünüme sohbeti otomatik ekler.

Çalıştığını Nasıl Anlarsınız? Test Yöntemi

Resmî makale doğrulama için üç yol sayar. Birincisi kısa bir test yayını yapıp telefonda Twitch mobil uygulamasından izlemek ve tüm önemli öğelerin düzgün göründüğünü kontrol etmektir. İkincisi masaüstünde Stream Manager'da, Stream Preview alanında dişli simgesinin yanındaki yön (orientation) simgesine tıklayarak dikey yayını görmektir. Üçüncüsü inspector.twitch.tv adresinden yayın sağlığını denetlemektir. Twitch Inspector için Yardım Merkezi'nde ayrı bir kullanım kılavuzu da bulunur.

Test yayınının mümkünse yoğun olmayan saatlerde yapılması, 2k yayın makalesinde de önerilen bir yaklaşımdır. Burada amaç, hem dikey düzenin telefonda nasıl okunduğunu hem de bilgisayarın iki formatı birlikte taşıyıp taşımadığını canlı izleyiciler gelmeden görmektir. Kare düşmesi veya donma gözleniyorsa, nedenlerin ayrıştırılması için Twitch yayını donuyor veya kare düşüyor sorununu ele alan yazı genel bir kontrol sırası sunar.

Diğer Yayın Yazılımları: Meld, Streamlabs, Streamrun, XSplit

Makale, OBS dışı kullanımların da mümkün olduğunu söyler. "What if I don't use OBS?" sorusunun cevabında Meld, Streamrun, Streamlabs ve XSplit ile de Dual Format yapılabileceği, bunlar için eklenti gerekmediği belirtilir. Her yazılım için ayrı kurulum rehberi bağlantıları makalede yer alır. OBS ile StreamElements eklentisini kullanmak isteyenler için de ayrı bir bağlantı vardır.

Bu yazılımlardaki menü adları ve yolları yazılımların kendi belgelerinde anlatıldığı için burada tek tek aktarılmamıştır. Resmî Twitch makalesi yalnızca OBS ve Aitum adımlarını ayrıntılı verir. Başka yazılım kullanan bir yayıncının, ilgili yazılımın resmî rehberine ve Twitch makalesinin sistem gereksinimleri bölümüne bakması yeterlidir.

Dikey Tuval, Güvenli Alan ve Düzen Önerileri

Resmî makaledeki "Best Practices" bölümü dikey tuvalin 1080 x 1920 (9:16) olduğunu söyler. Twitch, mobil görünümün üzerine kendi arayüzünü, yani sohbeti ve kontrolleri bindirir. Bu nedenle önemli görsellerin ortadaki güvenli alanda tutulması önerilir. Makalede güvenli alan için bir şablon ve yerleşim örnekleri de yer alır.

• Oyun arayüzü (HUD) ve kamera gibi kritik görseller merkeze alınır; sahnedeki kaynağa sağ tıklanıp "Transform" ile ince ayar yapılabilir.
• Dikey ve yatay sahneler bağlanır ve geçişler ana (yatay) sahne menüsünden yapılır, dikey sahne menüsünden değil.
• Dikey tuvale sohbet katmanı eklenmez.
• Farklı oyun ve içerik türleri için birkaç düzen hazırlanabilir.
• Performans inspector.twitch.tv üzerinden izlenir; iki formatın daha fazla kaynak gerektirdiği, CPU ve GPU kullanımının izlenmesi gerektiği makalede yazılıdır.
• Kodlayıcı (encoder) sınırlarına takılınırsa Multitrack Video altından azami bant genişliği düşürülebilir veya azami video track sayısı 5 ya da 4'e indirilebilir.

Yatay ve dikey çözünürlüklerin ayrı yapılandırıldığı da resmî sayfada yazılıdır. "Do I need to stream at two different resolutions?" sorusunun cevabı evettir: yatay yayın temel tuval çözünürlüğünü kullanır; dikey yayının en büyük çözünürlüğü genellikle ayrı olarak, OBS'te Aitum Vertical eklentisi üzerinden (tipik olarak 720x1280 veya 1080x1920) ayarlanır. Enhanced Broadcasting ise çözünürlük, kare hızı, bit hızı, kodek ve kodlayıcı ayarlarını yatay ve dikey izleme deneyimi için otomatik yapılandırır.

Dikey bir düzeni üretirken yaygın bir yanlış, yatay sahnenin olduğu gibi küçültülüp dikey tuvale konmasıdır. Resmî sorun giderme bölümü bunun tersini önerir: mobil izleme için optimize edilmiş, dikeye özel sahneler oluşturulmalıdır. Kırpılma ve güvenli alan mantığı başka platformlarda da benzerdir; oran ve kadraj kavramını genel olarak görmek isteyenler için resmî oranların ve kırpılmanın anlatıldığı bir kadraj rehberi yardımcı olabilir, ancak Twitch'te geçerli değerler yalnızca Twitch'in kendi sayfalarındaki 1080x1920 ve güvenli alan bilgileridir.

İzleyiciler Dikey Yayını Nerede ve Nasıl Görür?

İzleyici tarafı için resmî kaynak, yardım makalesindeki "FAQ for Viewers" bölümü ve blog duyurusudur. Bilgiler şöyle derlenebilir. Mobilde Dual Format yayın izleyen kişi varsayılan olarak dikey görünümü görür. Videoya dokunup sağ taraftaki "classic split" simgesine basarak klasik bölünmüş görünüme dönebilir. Telefonu yatay çevirdiğinde her iki görünümden de tam ekran yatay görünüme geçilir. Blog duyurusu bunu şöyle özetler: mobilde dik tutulduğunda optimize edilmiş bir düzen gelir, isteyen klasik bölünmüş görünümü seçebilir, telefon çevrildiğinde tam ekran yatay görünüm açılır.

Sohbet ayarı da resmî olarak anlatılır: dikey görünümde sohbete dokunulduğunda ekranın sağında sohbet kontrolleri çıkar ve daha fazla, daha az ya da hiç sohbet gösterilecek biçimde ayarlama yapılabilir. İzleyici ilk kez bir Dual Format yayınla karşılaştığında mobil uygulama, yayıncının Dual Format yayınladığını ve görünüm değiştirme seçeneğini bir kez bildirir. Sonrasında dikey görünüm varsayılan olarak gösterilir ve ekrana dokunarak klasik bölünmüş görünüm ile dikey görünüm arasında geçiş yapılır.

Keşif akışıyla ilgili iddialara gelince: blog duyurusu, dikey düzenlerin mobil akışta öne çıktığını ve daha fazla tıklama getirdiğini testlere dayanarak söyler, ayrıca Dual Format ve 2k yayınların bir hafta boyunca mobil uygulamanın ön sayfalarında öne çıkarılacağını duyurur. Bu, o haftaya ait bir tanıtım duyurusudur. Kalıcı bir sıralama kuralı, keşif akışında ayrıcalık veya algoritmik avantaj olarak tanımlanmamıştır. Okunan resmî sayfalarda dikey yayınların keşif akışındaki kalıcı konumuna ilişkin ek bir kural belirtilmiyor.

Enhanced Broadcasting ve Sunucu Taraflı Kodlama

Dual Format her zaman Enhanced Broadcasting gerektirir. Makale bunu "Does Dual Format streaming always require Enhanced Broadcasting?" sorusunda açıkça yazar: Evet, sunucu taraflı destek olsa bile. Enhanced Broadcasting, yayın yazılımının birden fazla kalite varyantını kendi tarafında kodlaması ve Twitch'e göndermesi demektir. Bu durum bazı sistemlerde yük oluşturabilir; Twitch bunun çoğu modern ekran kartı için sorun olmadığını söyler.

Yükü azaltmak için Partner'lara ve seçili Affiliate'lere sunulan ek sunucu taraflı kodlama desteği, kullanıcının ekran kartını yalnızca en yüksek çözünürlüklü yatay ve dikey yayınları kodlamak için kullanır; daha düşük çözünürlükleri Twitch sunucuları üretir. Makale iki ana fayda sayar. Birincisi kodlayıcı sınırlarının azalmasıdır: önceden Dual Format dikey yayınlarda izleyicilere genellikle yalnızca 1080 ve 360 kaliteleri sunulurken, destekle birlikte 1080 (kaynak), 720, 480, 360 ve 160p kalitelerinin tamamı sunulur. Bu durum yatay 16:9 yayın için de geçerlidir. İkincisi yükleme bant genişliği gereksiniminin düşmesidir: Dual Format ve 2k için asgari yükleme hızı 22.5 Mbps iken destekle yaklaşık 14 Mbps'e (yalnız 2k için yaklaşık 9 Mbps, yalnız Dual Format 1080p için yaklaşık 12.5 Mbps) iner.

Makale, destek olmasına rağmen performans sorunu yaşanan durumu da ele alır. Önce Advanced Broadcast Settings'ten destek durumunun doğrulanması istenir. Ardından bazı sorunların Enhanced Broadcasting, Dual Format veya 2k ile ilgili olmayabileceği, internet servis sağlayıcısındaki geçici sorunlardan kaynaklanabileceği söylenir. Yani özellik, her koşulda sorunsuz yayın anlamına gelmez; kontrol edilmesi gereken birkaç ayrı katman vardır.

1440p (2k) Yayın ve Dual Format İlişkisi

Aynı blog duyurusu, 2k (1440p) yayının Partner'lara ve Affiliate'lere açıldığını bildirir. Dual Format'tan farkı burada ortaya çıkar: 2k yayın Partner ve Affiliate ile sınırlıdır; Dual Format ise tüm yayıncılara açıktır. "2k Streaming on Twitch" makalesi, 2k yayının Enhanced Broadcasting gerektirdiğini ve yalnızca Partner'lara ve Affiliate'lere sınırlı olduğunu belirtir. Enhanced Broadcasting olmadan 2k deneyen kanalların izleyicilerine daha kötü bir deneyim sunulacağı da yazılıdır.

Blog duyurusunda bit hızı artışı da belirtilir: 1440p için en fazla 9 Mbps ve 1080p için en fazla 7.5 Mbps. 2k yayın HEVC kodeğini kullanır; duyuru, HEVC'nin AVC'ye göre düşük bit hızında daha yüksek kalite sağladığını söyler. 2k makalesinde OBS için üç adım verilir: sistem gereksinimlerinin karşılandığından emin olmak, OBS 32.0 veya daha yenisinde Settings > Video altında tuval ve çıkışı en az 2560x1440 yapmak, Settings > Stream altında "Enhanced Broadcasting" kutusunu işaretlemek.

2k sistem gereksinimlerinde makale Windows 10/11, Linux ve macOS'u işletim sistemi olarak, 2560x1440 çözünürlüğü 60 fps'te ekran olarak ve yükleme hızı için destekli yayında 9 Mbps, desteksiz yayında 20 Mbps değerlerini verir. Ayrıca simulcast yapanlar için OBS'te Maximum Video Tracks değerinin en az 3 veya 4 yapılması, kare düşmesi yaşayanlar için Maximum Streaming Bandwidth değerinin en az 14.000 Kbps olarak belirlenmesi önerilir.

İzleyici tarafında önemli bir kısıt vardır. Dual Format makalesi dikey yatay yayınlarda bölgesel kısıtlama olmadığını söyler. Fakat 2k izlemede bölgesel sınırlama sürer. Dual Format ile 2k birlikte kullanılırsa yatay yayın 1440p olur, ancak makaledeki tabloya göre mobil cihazlarda 2k izleme desteklenmez. 2k makalesindeki bölge listesinde 2k izleme erişimi olan yerler şöyle sıralanır: Kuzey Amerika'da ABD ve Kanada; EMEA'da Almanya, Avusturya, İsviçre, Birleşik Krallık, İrlanda, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka, Finlandiya, Norveç, İsveç, İtalya, İspanya, Andorra ve Portekiz; MENA'da Suudi Arabistan, BAE, Katar ve Kuveyt; LATAM'da tüm Latin Amerika ülkeleri; APAC'ta Japonya, Avustralya ve Yeni Zelanda. Türkiye bu listede adıyla geçmiyor. Listede olmayan bölgelerdeki izleyiciler yayını yine izleyebilir, ancak 1080p veya daha düşük kaliteyle sınırlı kalabilir.

Bu bölümdeki bölge listesi resmî makalenin yazıldığı günkü durumu yansıtır ve Twitch listeyi zamanla genişletebileceğini belirtir. Güncel liste için ilgili makalenin kendisine bakılmalıdır.

Kayıtlı Yayınlar (VOD) ve Kliplerde Dual Format

Tekrar izleme için "Rewind" adı akla gelebilir; okunan resmî sayfalarda "Rewind" adıyla bir özellik tanımlanmıyor. Resmî sayfalarda geçen kavram "Past Broadcasts (VODs)" yani geçmiş yayınlardır. Bu yüzden bu bölüm yalnızca resmî VOD ve klip kurallarını aktarır.

Yardım makalesine göre Dual Format yayınların hem VOD hem klip olarak yatay ve dikey sürümleri oluşturulur. Dikey (portre) VOD sürümü yayından 7 gün sonra silinir; ardından klasik yatay sürüm, mevcut saklama süresinin kalanı boyunca erişilebilir olur. Saklama süreleri "On-Demand Content on Twitch" makalesinde şöyle verilir: Partner, Prime ve Turbo kullanıcıları için 60 gün, Affiliate'ler için 14 gün, diğer yayıncılar için 7 gün. Dual Format yayınlardan alınan klipler hem dikey hem yatay formatta bulunur ve süresi dolmaz. Dual Format ile 2k birlikte kullanılırsa 2k kalite VOD sürümü de 7 gün sonra silinir ve 1080p sürüm kalan süre boyunca erişilebilir; 2k yayınlardan alınan klipler 2k kalitede kalır ve süresi dolmaz.

Geçmiş yayınların kaydedilmesi için ayrıca Stream Settings içinde "Store Past Broadcasts" ayarının yayından önce açık olması gerekir. VOD makalesine göre bu ayar kapalıysa geçmiş yayınlar saklanmaz ve onlardan Highlight veya klip oluşturulamaz. Saklanmamış veya saklama süresi dolmuş içeriğin Twitch Destek tarafından geri getirilemeyeceği de aynı makalede yazılıdır. Önemli yayınların süre dolmadan indirilmesi gerektiği özellikle vurgulanır.

Video türleri arasındaki farkı bilmek için kısa not: Highlight ve Upload içerikleri için 100 saatlik ortak depolama sınırı vardır ve bu içerikler süresiz saklanır. Kanal gelirini veya program koşullarını ilgilendiren bir konu olduğu için yayıncılık ve gelir tarafı için Twitch'te yayın açma ve para kazanma rehberi genel çerçeveyi sunar.

Mobil Uygulamadan Yayın, Çoklu Yayın ve Sohbet

Mobil ve IRL yayıncılar için resmî cevap nettir: Twitch mobil uygulamasından doğrudan yayın yapanlar için Dual Format henüz kullanılamaz. Uygulama üzerinden dikey yayın yapılabilir, ancak izleyiciler yatay görünüme geçemez ve masaüstü izleyiciler de dikey bir akış görür. Gelişmiş bulut OBS kurulumu olan ve Enhanced Broadcasting gereksinimlerini karşılayan mobil yayıncıların Dual Format çalıştırabileceği söylenir. Twitch, IRL yayıncılar için zamanla daha fazla destek eklemek üzerinde çalıştığını belirtir.

Çoklu yayın (simulcast) için de resmî ifade vardır: Mevcut bir yeniden yayın hizmeti üzerinden başka platformlara aktarım yapılırken Twitch'e doğrudan Enhanced Broadcasting ile yayın sürdürülebilir. Çoklu yayın ve yerel kayıt, kodlayıcı yükünü artırabildiği için video track sayısının düşürülmesi gerekebilir.

Sohbet ve destek özellikleri etkilenmez. Yardım makalesine göre izleyiciler yatay ya da dikey akışı izlemelerinden bağımsız olarak sohbet edebilir, abone olabilir, hediye abonelik gönderebilir ve Bits ile destek verebilir. Dual Format yayınlardan vazgeçmek de mümkündür: yalnız yatay yayına dönülebilir. Enhanced Broadcasting yatay yayında da kullanılmak istenirse Additional Canvas için "None" seçilir; Enhanced Broadcasting tamamen kapatılmak istenirse "Enable Enhanced Broadcasting" işareti kaldırılır.

Blogda 17 Ağustos tarihli bir duyuru, 20 Ağustos ile 27 Ağustos arasında Dual Format yayınlara özel sınırlı süreli bir bonus hediye abonelik promosyonunu anlatır. Bu promosyon belirli bir tarih aralığıyla sınırlıydı ve 20 Ekim itibarıyla aralığın dışında kalmaktadır. Bu nedenle kalıcı bir özellik olarak değerlendirilmemelidir; resmî duyuruda başka bir devam eden promosyondan söz edilmez.

Sorun Giderme: Resmî Makaledeki Başlıklar

Yardım makalesi OBS ve Aitum kullanan yayıncılar için sorun giderme başlıkları verir. Aşağıdaki tablo bu başlıkları ve resmî önerileri özetler.

Makale ayrıca Twitch personeli ve diğer Dual Format yayıncılarla gerçek zamanlı destek için bir Discord grubundan söz eder. Bu grubun bağlantısı ve işleyişi Twitch'in sayfasında verilir; burada dış bağlantı yer almamaktadır. İzleyici geri bildirimi için de makalede ayrı bir bağlantı bulunur.

Sık Yapılan Hatalar

Adım Adım Kontrol Listesi

1. OBS Studio sürümü 32.0.0 veya daha yeni mi kontrol edilir.
2. Ekran kartı ve sürücü, resmî asgari listeyle karşılaştırılır.
3. Yükleme hızı hız testiyle ölçülür; sunucu desteği yoksa daha yüksek hız gerektiği hatırlanır.
4. Aitum Vertical eklentisi kurulur ve OBS yeniden başlatılır.
5. Settings > Stream altında Enhanced Broadcasting işaretlenir.
6. Additional Canvas olarak Aitum Vertical seçilir.
7. İlk gün için 2-3 dikey sahne hazırlanır ve yatay sahnelerle bağlanır.
8. Kritik görseller dikey tuvalde merkeze alınır, sohbet katmanı eklenmez.
9. Mikrofon ve masaüstü sesi her iki sahne türünde de tanımlı mı bakılır.
10. Kısa test yayını yapılır; telefonda Twitch uygulamasından izlenir.
11. Stream Manager'da yön simgesiyle dikey önizleme görülür; inspector.twitch.tv ile yayın sağlığı denetlenir.
12. Store Past Broadcasts ayarının açık olduğu doğrulanır.
13. CPU ve GPU kullanımı izlenir; gerekirse azami bant genişliği ve video track sayısı düşürülür.

Türkiye ve Türkçe Durumu

Dual Format makalesi için Türkçe arayüzde sayfa açıldığında ("language=tr" ile) makale metninin İngilizce gösterildiği görülmüştür; yalnızca arayüz etiketleri (Ara, Oturum Aç, Başlıklar, Tercih Edilen Dil gibi) Türkçedir. Bu nedenle özelliğin resmî Türkçe bir makale metni okunan sayfalarda belirtilmiyor. Türkçe etiketlerle karşılaşılan başlıklar ise "Mobil ve Konsol Uygulamaları" ve "Twitch Uygulamaları" konu başlıklarıdır.

Özelliğin Türkiye'de kullanılabilirliğine ilişkin ayrı bir resmî ifade bulunmuyor. Makalede yalnızca Dual Format yayınlarda bölgesel kısıtlama olmadığı yazılıdır. Bu ifade, özelliğin her bölgeden izlenebileceği anlamına gelir; Türkiye'ye özgü ayrı bir hüküm içermez. 2k izleme için yayımlanan bölge listesinde ise Türkiye adıyla geçmiyor. Yayıncıların güncel durumu kendi Creator Dashboard'larından ve ilgili resmî makalelerden doğrulaması uygun olur.

Kısa video biçimindeki dikey içeriğin başka platformlardaki yerleşimi ayrı bir konudur. Örneğin yatay videoların kısa video akışında nasıl ele alındığını merak edenler Shorts kanalında yatay video paylaşılıp paylaşılamayacağını inceleyen rehbere bakabilir. Twitch'in Dual Format özelliği ise yalnızca Twitch içindeki canlı yayın ve onun klip ve VOD çıktıları için tanımlıdır.

Kaynaklar ve Doğrulama Notu

Bu yazı, 20 Ekim'de okunan resmî sayfalara dayanır; arayüz, sistem gereksinimleri, bölge listeleri ve tarihler değişebilir. Yalnızca platformun kendi yardım merkezi ve blog sayfaları esas alınmıştır; haber siteleri, yazılım üreticilerinin üçüncü taraf rehberleri ve forum paylaşımları kaynak sayılmamıştır.

• Twitch Yardım Merkezi, "Dual Format Streaming on Twitch" (İngilizce makale; Türkçe arayüzde de metin İngilizce görüntülendi).
• Twitch Yardım Merkezi, "2k Streaming on Twitch" (İngilizce).
• Twitch Yardım Merkezi, "On-Demand Content on Twitch" (İngilizce).
• Twitch Blog, "Introducing Dual Format and 2k Streaming on Twitch" (17 Haziran tarihli, İngilizce).
• Twitch Blog, "Bonus Gift Subs Are Coming to Dual Format Streams" (17 Ağustos tarihli, İngilizce).

Yazıda yüzde 70 oranı yalnızca Twitch'in blog duyurusundaki ifade olarak ve kaynağıyla birlikte aktarılmıştır. Dikey düzenin tıklamayı artırdığı iddiası resmî blogda rakamsız yer aldığı için rakamsız aktarılmıştır. "Rewind" adlı bir özellik okunan resmî sayfalarda bulunmadığı için anlatılmamıştır. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kural ve koşullar için resmî sayfalar esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Twitch'te dikey ve yatay aynı anda yayın nasıl yapılır?

Resmî makaledeki yaygın yöntem OBS Studio 32.0.0 veya daha yeni sürüm ile Aitum Vertical eklentisidir. Settings > Stream altında Enhanced Broadcasting işaretlenir, Additional Canvas olarak Aitum Vertical seçilir, dikey sahneler hazırlanıp yatay sahnelerle bağlanır ve "Start Streaming" ile yayın başlatılır.

Dual Format için Partner veya Affiliate olmak gerekir mi?

Hayır. Yardım makalesine göre Dual Format, Twitch'teki tüm yayıncılara açıktır. Partner'lar ve seçili Affiliate'ler yalnızca ek sunucu taraflı kodlama desteğinden yararlanır.

Ek sunucu taraflı kodlama desteği nedir ve nasıl öğrenilir?

Ekran kartının yalnızca en yüksek çözünürlüklü yatay ve dikey yayınları kodlamasını, daha düşük çözünürlüklerin Twitch sunucularında üretilmesini sağlayan destektir. Erişim, Creator Dashboard içinde Stream Settings sayfasındaki Advanced Broadcast Settings bölümünden kontrol edilir. Tüm Partner'ların erişimi vardır; seçili Affiliate'ler için erişim kontrol edilmelidir.

Enhanced Broadcasting olmadan Dual Format yapılabilir mi?

Hayır. Makale, Dual Format'ın sunucu taraflı destek olsa bile her zaman Enhanced Broadcasting gerektirdiğini açıkça yazar.

Dikey yayını izleyiciler nerede görür?

Mobil izleyiciler telefonu dik tuttuklarında tam ekran dikey görünümü varsayılan olarak görür. Dokunarak klasik bölünmüş görünüme geçebilir veya telefonu yatay çevirip tam ekran yatay görünümü izleyebilir. Masaüstü ve TV izleyicileri klasik yatay yayını görür.

Dikey yayınlar keşif akışında öne çıkarılır mı?

Blog duyurusu, testlerde dikey düzenlerin mobil akışta öne çıktığını ve daha fazla tıklama getirdiğini söyler, ancak bir oran vermez. Duyuru ayrıca Dual Format ve 2k yayınların duyuru sonrasındaki bir hafta boyunca mobil uygulamanın ön sayfalarında vurgulanacağını belirtir. Kalıcı bir sıralama ayrıcalığı okunan resmî sayfalarda belirtilmiyor.

Dikey tuval boyutu nedir?

Resmî makaleye göre 1080 x 1920 (9:16). Makalede dikey yayının en büyük çözünürlüğünün tipik olarak 720x1280 veya 1080x1920 olarak ayarlandığı da belirtilir. Twitch'in sohbet ve kontrolleri görüntünün üzerine bindiği için önemli görseller merkezdeki güvenli alana alınmalıdır.

Dual Format ile 1440p aynı anda kullanılabilir mi?

Evet, ancak 2k yayın yalnızca Partner'lar ve Affiliate'ler için açıktır ve sistem gereksinimleri yükselir. Makaledeki tabloya göre Dual Format ile 2k birlikte kullanılırsa yatay yayın 1440p olur, fakat mobil cihazlarda 2k izleme desteklenmez. 2k izleme ayrıca bölgesel olarak sınırlıdır.

Dual Format yayının kayıtlı sürümü (VOD) nasıl saklanır?

Hem yatay hem dikey sürüm oluşturulur. Dikey sürüm yayından 7 gün sonra silinir; yatay sürüm Partner, Prime ve Turbo için 60 güne, Affiliate'ler için 14 güne kadar saklanır. Diğer yayıncılarda her iki sürüm 7 günde silinir. Klipler her iki formatta bulunur ve süresi dolmaz. Store Past Broadcasts ayarı açık olmalıdır.

Telefondaki Twitch uygulamasından Dual Format yayın yapılabilir mi?

Doğrudan uygulamadan henüz yapılamaz. Uygulamadan yapılan dikey yayında izleyiciler yatay görünüme geçemez ve masaüstü izleyiciler de dikey akış görür. Gelişmiş bulut OBS kurulumu olan ve gereksinimleri karşılayan yayıncılar Dual Format çalıştırabilir.

Başka platformlara eş zamanlı yayın (simulcast) yapılabilir mi?

Resmî makaleye göre evet. Mevcut bir yeniden yayın hizmeti kullanılırken Twitch'e Enhanced Broadcasting ile doğrudan yayın sürdürülebilir. Yerel kayıt ve çoklu yayın kodlama yükünü artırabildiği için video track sayısı düşürülmesi gerekebilir.

Dual Format Türkiye'de kullanılabilir mi?

Okunan resmî sayfalarda Türkiye'ye özgü ayrı bir ifade belirtilmiyor. Makale, Dual Format yayınlarda bölgesel kısıtlama olmadığını yazar. 2k izleme bölge listesinde ise Türkiye adıyla geçmiyor. Güncel durum için resmî makalelere ve Creator Dashboard'a bakılmalıdır.

Dual Format'tan vazgeçip yalnız yatay yayına dönülebilir mi?

Evet. Yalnız yatay yayına her an dönülebilir. Enhanced Broadcasting yatay yayında da kullanılacaksa Additional Canvas için "None" seçilir; tamamen kapatmak için "Enable Enhanced Broadcasting" işareti kaldırılır.